e-Fatura ve e-Arşiv: ikisi farklı şey
e-Fatura, GİB sistemine kayıtlı mükelleflerin birbirine kestiği elektronik faturadır (B2B). e-Arşiv ise mükellef olmayan nihai tüketiciye veya e-Fatura kullanıcısı olmayan müşteriye kesilir (B2C). Kuyumcunun günlük perakende satışlarının büyük kısmı e-Arşiv kapsamındadır.
Kim zorunlu, kim değil?
GİB her yıl yıllık brüt satış hasılatı için eşik açıklar. Eşiği aşan tüm mükellefler e-Fatura'ya geçmek zorundadır. 2026 itibarıyla aktif sarrafiye ve orta-üst perakende kuyumcuların büyük kısmı kapsam içindedir. Eşiği aşmayan küçük mağazalar e-Arşiv kullanmaya devam edebilir.
Ayrıca 5 bin TL ve üzeri nihai tüketici satışları için e-Arşiv fatura zorunludur — bu kuyumcular için neredeyse her satış demektir.
GİB portal vs. özel entegratör
- GİB portal: Bedava, ama her faturayı manuel girmek zorundasınız. Günde 1-2 fatura için yeterli.
- Özel entegratör: ERP'niz ile API üzerinden konuşur. Mağaza yazılımında satış kapanır kapanmaz e-Fatura/e-Arşiv otomatik kesilir, GİB'e iletilir, müşteriye e-posta/SMS gider.
Kuyumcu için kritik fark: özel entegratör, has altın ve milyem bilgisini fatura açıklamasına otomatik basabilir; özel matrah hesabını ürün bazında yapabilir.
Has altın faturasında özel matrah
Kuyumcuda altının saf altın değeri KDV'den istisnadır; KDV sadece işçilik + kâr marjına uygulanır. Buna özel matrah denir.
Örnek: 22 ayar bilezik 10 gram, gram fiyatı 4.500 TL. Toplam 45.000 TL. Satış fiyatı 50.000 TL.
Saf altın değeri (KDV istisnası): 45.000 TL × (916/1000) = 41.220 TL
KDV matrahı (işçilik + kâr): 50.000 − 41.220 = 8.780 TL
KDV (%20): 1.756 TL
e-Fatura'da olması gerekenler
- Ürün gramı ve milyemi (tercihen ayar/milyem ayrı satır)
- Saf altın gramı ve günün gram has fiyatı
- Özel matrah uygulanan tutar ve KDV matrahı ayrı
- Müşteri TC/Vergi numarası (5 bin TL üzeri zorunlu)
- İlgili e-Fatura senaryo türü (Temel, Ticari, İhracat)
Pratik: Kuyumhub'da e-Fatura akışı
Kuyumhub ERP, anlaşmalı özel entegratörler üzerinden e-Fatura ve e-Arşiv'i tek tıkla keser:
- Mağazada satış kapanır (POS/kasa).
- Sistem ürünün has altın değerini ve özel matrah ayrımını otomatik hesaplar.
- e-Fatura/e-Arşiv senaryosu müşteri tipine göre seçilir.
- GİB'e iletilir; müşteriye e-posta gider.
- Muhasebe defterine ve paralel has altın defterine aynı anda işlenir.
Sık yapılan hatalar
- Tüm tutarı KDV matrahına yazmak (özel matrahı ihmal etmek)
- 5 bin TL üzeri satışta TC kimlik almamak
- Has altın gramını fatura açıklamasına yazmamak (denetimde sorun)
- İade/iptal senaryolarını kâğıt fatura mantığıyla yönetmek
Özet
- Aktif kuyumcuların çoğu 2026'da e-Fatura veya e-Arşiv kapsamında.
- Hacimliyseniz GİB portalı değil özel entegratör kullanın.
- Has altında özel matrah ayrımı zorunlu — yazılım otomatik yapmıyorsa elle hata kaçınılmaz.
- 5 bin TL üzeri B2C satışta TC numarası alın.
Sık sorulan sorular
Kuyumcular e-Fatura kullanmak zorunda mı?
Evet. GİB'in belirlediği yıllık brüt satış hasılatı eşiğini aşan tüm mükellefler e-Fatura'ya geçmek zorundadır. Eşiği aşmayan kuyumcular ise B2C satışlarında e-Arşiv kullanır. Pratikte 2026 itibarıyla aktif sarrafiye ve perakende kuyumcuların büyük kısmı e-Fatura veya e-Arşiv kapsamındadır.
GİB portal mı özel entegratör mü?
Düşük hacimli mağazalar GİB portalı doğrudan kullanabilir, ancak günde 5+ fatura kesen kuyumcular için özel entegratör (yazılım entegrasyonu) çok daha verimlidir. ERP'den tek tıkla e-Fatura kesilebilir, has altın ve milyem otomatik açıklamaya yazılır.
Has altın satışında özel matrah uygulanır mı?
Evet. KDV Kanunu gereği kuyumcuda altının saf altın değeri KDV'den istisnadır; sadece işçilik ve kâr marjı KDV'ye tabi tutulur (özel matrah). e-Fatura'da bu ayrım açıklama satırında ve KDV matrahında doğru gösterilmelidir.
Kuyumhub'da e-Fatura tek tıkla.
Has altın özel matrahı, gram has açıklaması, GİB iletimi otomatik.