Kısa cevap
Hareketsiz stok, mağazaya girip satılmayarak sermayeyi bağlayan üründür. Kuyumculukta yaygın eşik 180 gündür. Ama tek başına “kaç gün bekledi” yanıltır: asıl soru o modelin hâlâ satıp satmadığıdır. İkisi ayrı ölçülmezse yanlış ürün indirime düşer.
| Varsayılan hareketsizlik eşiği | 180 gün | 1–3650 gün arası değiştirilebilir |
| Model bazında son satış | Ayrı kolon | Ürün bekliyor ama model satıyor mu? |
| Maliyet | TL + has gram | Sermaye has altın cinsinden ölçülür |
| Toptancıya iade edilenler | Listeden düşülür | Tutar şişmesin |
| Stok devir hızı | Giriş → satış günü | Marka, kategori, model, ayar kırılımı |
| Toptancı cari bakiyesi | Dönemden bağımsız | Bugünkü hesap, ay sonu toplamı değil |
Analizler mağazanın mevcut programındaki (Pusula, Nebim, Logo, Mikro, ETA) veriden üretilir. ERP'ye yazma yapılmaz.
“Kaç gündür bekliyor” tek başına yanıltır
Hareketsiz stok raporlarının çoğu tek bir sayı verir: ürünün stokta bekleme günü. Bu sayı bir şey söyler ama karar vermeye yetmez.
İki kalem düşünün. İkisi de 240 gündür rafta. Birincisinin modeli geçen hafta satıldı; demek ki talep var, sorun bu barkodun vitrinde arkada kalmasında. İkincisinin modeli bir buçuk yıldır hiç satılmadı; burada sorun üründe, talepte, belki ayarda ya da fiyatta.
Aynı rapor bu ikisini aynı satıra yazarsa, talebi olan ürünü indirime düşürüp asıl ölü kalemi rafta bırakırsınız. Bu yüzden KuyumHub her kalem için iki ayrı bilgi verir: ürünün stokta bekleme günü ve o modelin en son satış tarihi ile üzerinden geçen gün.
Listenin temiz olması gerekir
Bir hareketsiz stok listesi yalnızca içindekiler kadar değil, dışında tuttukları kadar da işe yarar.
En yaygın kirlilik iadelerdir. Toptancıya geri gönderdiğiniz ürün ERP'de stokta görünmeye devam ederse listeye girer ve “rafta bekleyen sermaye” tutarını olduğundan yüksek gösterir. KuyumHub tedarikçiye iade edilmiş barkodları listeden düşer, böylece gördüğünüz tutar gerçekten elinizde duran maldır.
İkinci kirlilik toptancı tarafındadır. Barkodsuz iadeler cari hareket olarak okunduğunda ürün taşımadıkları için alım sayılıyor; hem iade satırı sıfır görünüyor hem alım toplamı şişiyordu. KuyumHub iadeleri tek kaynaktan, iade tablosundan okur ve eşleşen cari hareketleri alımdan düşer.
Sermayeyi has altın cinsinden ölçün
Kuyumcunun sermayesi lira değildir. Bir yıl bekleyen ürünün lira maliyeti kur hareketiyle artmış görünebilir; bu, malın değer kazandığı yanılgısını üretir. Oysa o ürünün bağladığı has altın aynıdır.
Bu yüzden her kalemin maliyeti hem TL hem has gram olarak durur. “Kaç gram altınım rafta bekliyor?” sorusunun cevabı ikinci kolondur ve alım kararını veren de odur.
Stok devir hızı: alım kararının dayanağı
Hareketsiz stok geçmişi gösterir, devir hızı geleceği. KuyumHub satılan her kalemi barkodundan eşleştirir ve stoğa giriş ile satış arasındaki gün sayısını çıkarır. Sonuç marka, kategori, model ve ayar kırılımında toplanır.
Ortaya çıkan tablo şu cümleyi kurmanızı sağlar: “22 ayar burma ortalama 40 günde dönüyor, 14 ayar taşlı 210 günde.” Bir sonraki alımda hangi gruba ne kadar gireceğiniz bu iki sayının arasındadır.
Küçük ama önemli bir ayrıntı: ERP'de giriş tarihi satış tarihinden sonra görünen kayıtlar sonradan düzeltilmiş demektir ve negatif devir günü üretir. Bu kayıtlar rapora alınmaz; tek bir hatalı tarihin ortalamayı bozmasına izin verilmez.
Toptancı bazlı görünüm
Hareketsiz stok çoğu zaman bir toptancı sorusudur: mal hangi firmadan geldi, o firmadan ne kadar alındı, ne kadar iade edildi, hesap nerede duruyor?
| Kalem | Birim | Not |
|---|---|---|
| Alım adedi ve tutarı | Adet + has gram | Eşleşen iadeler düşülmüş |
| İade adedi | Adet | İade tablosundan, cari hareketten değil |
| Ödeme adedi ve tutarı | Adet + has gram + TL | TL karşılığı kayıt para biriminden çevrilir |
| Güncel cari bakiye | TL / has | Dönem penceresinden bağımsız |
Cari bakiyenin dönemden bağımsız durması bilinçli bir tercihtir. Kuyumcunun toptancı için ilk sorduğu rakam ay sonu hareket toplamı değil, bugünkü hesabıdır. Bakiye borç eksi alacak olarak durur: artı kalan toptancının mağazaya, eksi kalan mağazanın toptancıya borcunu gösterir.
Yanındaki diğer analizler
- Kâr analizi — hangi kategori ve markada gerçek marj ne.
- Marka sağlığı — marka bazında raftaki stok ile satılan mal karşılaştırılır; markasız ürünler ayrı grup olarak durur.
- Satış trendi — günlük, haftalık ya da aylık; tutar hem TL hem has altın cinsinden.
- Aylık stok performansı — ay başında rafta olan malın o ay ne olduğu.
- Hurda analizi — müşteriden alınan altının dönüşü ve firesi.
- Model detayı — tek modelin alım, satış ve stok geçmişi bir arada.
- Gider analizi — dükkân giderlerinin kalem kalem dağılımı.
Hepsi aynı veriden üretilir ve Türkçe soru-cevap katmanı bu raporların üzerinde çalışır.
Sık sorulanlar
Hareketsiz stok nedir, kaç gün sonra bir ürün hareketsiz sayılır?
Hareketsiz stok, mağazaya girdiği hâlde satılmayıp sermayeyi bağlayan üründür. Sabit bir yasal eşiği yoktur; kuyumculukta yaygın pratik 180 gündür ve KuyumHub'da varsayılan eşik budur. Eşiği ürün grubuna göre değiştirebilirsiniz: alyans gibi düzenli dönen kalemde 90 gün anlamlıyken, ağır sarrafiyede 365 gün daha gerçekçidir.
Ürün bekliyor ama aynı model satıyor. Bu da ölü stok mu?
Hayır, ikisi ayrı şeydir ve karıştırılması yanlış karar doğurur. Belirli bir barkod aylardır rafta olabilir ama aynı model geçen hafta satılmış olabilir; bu durumda sorun üründe değil sıralamadadır. Gerçek ölü stok, modelin kendisinin uzun süredir satılmadığı kalemdir. KuyumHub her kalem için hem ürünün stokta bekleme gününü hem de o modelin en son satış tarihini ayrı ayrı gösterir, böylece ikisi karışmaz.
Toptancıya iade ettiğim ürünler hareketsiz stok listesinde çıkar mı?
Çıkmaz. Tedarikçiye geri gönderilen barkodlar listeden düşülür. Bu ayrım önemlidir: iade edilmiş ürün stokta görünmeye devam ederse hareketsiz stok tutarı olduğundan yüksek çıkar ve karar bozulur.
Hareketsiz stok tutarını neden has altın cinsinden görmek gerekir?
Çünkü kuyumcunun sermayesi lira değil has altındır. Bir yıl bekleyen ürünün lira maliyeti kur nedeniyle artmış görünebilir, oysa bağladığı has altın aynıdır. KuyumHub maliyeti hem TL hem has gram olarak verir; "kaç gram altınım rafta bekliyor" sorusunun cevabı ikincisidir.
Stok devir hızı kuyumcuda nasıl hesaplanır?
KuyumHub satılan her kalemi barkodundan eşleştirip stoğa giriş tarihi ile satış tarihi arasındaki gün sayısını çıkarır. Sonuç marka, kategori, model ve ayar kırılımında toplanır; böylece "22 ayar burma ortalama 40 günde dönüyor, 14 ayar taşlı 210 günde" gibi bir tablo oluşur. Alım kararı bu tabloya bakılarak verilir.
ERP'de tarih düzeltmesi yaptıysam rapor bozulur mu?
Bozulmaz. Giriş tarihi satış tarihinden sonra görünen kayıtlar ERP'de sonradan düzeltilmiş demektir ve negatif devir günü üretir; bu kayıtlar rapora alınmaz. Aksi hâlde tek bir hatalı tarih ortalamayı aşağı çekerdi.
Toptancı bazlı analizde hangi rakamları görüyorum?
Her toptancı için seçtiğiniz dönemdeki alım adedi ve has gram tutarı, iade adedi, ödeme adedi ile ödemenin has ve TL karşılığı. Bunların yanında güncel cari bakiye ayrı durur: bakiye dönem penceresinden bağımsızdır, çünkü kuyumcunun ilk sorduğu rakam ay sonu hareket toplamı değil bugünkü hesaptır.
Bu analizler için mevcut programımı değiştirmem gerekiyor mu?
Gerekmiyor. KuyumHub mevcut programınızın (Pusula, Nebim, Logo, Mikro, ETA ve benzeri) üstüne kurulur ve verisini okur. Analizler bu veriden üretilir; ERP'nize yazma yapılmaz.