Kuyumcu nasıl para kazanır? Kâr kalemleri.

Kuyumcunun gelir kalemleri

1. İşçilik ve kâr payı

Bilezik, kolye, yüzük gibi ürünlerde satış fiyatı üç parçadan oluşur:

Satış fiyatı = saf altın değeri + işçilik + kâr payı

Saf altın değeri gün içinde piyasayla birlikte değişir ve kuyumcunun kazancı değildir. Müşteriden aldığı bu tutarla, sattığı altının yerine yenisini koyar. Kazanç işçilik ile kâr payındadır. Ürün grubuna göre işçiliğin gram başına mı yoksa yüzde olarak mı alındığı, işçilik nasıl hesaplanır yazısında örnekleriyle anlatılıyor.

2. Alış ile satış arasındaki fark

Çeyrek, yarım, tam ve gram altında kuyumcu hem alıcı hem satıcıdır. Müşteriden aldığı fiyat ile müşteriye sattığı fiyat arasındaki fark, işçiliği düşük bu ürünlerde ana gelir kaynağıdır. Fark küçük olduğu için kazanç adetten gelir. Aynı nedenle fiyat ekranının geç güncellenmesi ya da gün içinde yanlış kurla yapılan birkaç işlem, günün kazancını kolayca sıfırlayabilir.

3. Eski altın alımı ve taklas

Müşteri eski altınını getirip yenisini aldığında (taklas) iki hareket olur: kuyumcu eski altını milyemine göre has karşılığından alır, yeni ürünü işçilik ve kâr payıyla satar. Gelen eski altın daha sonra ya eritilip atölyede kullanılır ya da rafineriye gönderilir. Bu yolda kazanç, alırken doğru milyem tespitine ve eritmede çıkan fireye bağlıdır. Milyemi yüksek tahmin edilen bir parça, kâr payını aşan bir zarar yazabilir.

4. Atölye, tamir ve ek ürünler

Yüzük ölçüsü, kaynak, cila, taş yuvası onarımı, isim yazdırma gibi işlerde ücretin neredeyse tamamı emektir ve altın fiyatına bağlı değildir. Gümüş, saat ve aksesuar satışı da altından bağımsız bir gelir kalemidir. Atölyesi olan kuyumcuda bu kalem, altın fiyatı sert oynadığında geliri dengeler.

Kazancı aşındıran giderler

• Fire: Kesim, eritme ve cila sırasında kaybolan altın. Küçük oranlar bile yüksek hacimde gramlarca kayıp demektir. Ölçüm yöntemi için fire hesabı yazısına bakabilirsiniz.
• Personel: Sabit maaş, ciro primi ve işçilik primi. Prim yalnız ciroya bağlıysa personel düşük kârlı ürünü de aynı istekle satar. Prim modelleri için personel primi yazısına bakın.
• Kira, sigorta, güvenlik: Altın stoğu taşıyan dükkânda bu giderler, aynı büyüklükteki başka bir perakende dükkândan yüksektir.
• Hareketsiz stok: Aylardır satılmayan parça raf kirası ödemez ama sermayeyi bağlar. Moda değiştiğinde de çoğu zaman eritilip yeniden işçilik verilmesi gerekir. Bu stoğu bulmanın yolu hareketsiz stok analizidir.
• Vergi: Altın satışında KDV, satış tutarının tamamına değil işçilik ve kâr kısmına uygulanır. Ayrıntısı KDV özel matrahı yazısında.

Kâr neden iki ayrı birimde ölçülür?

Kuyumcunun stoğu altındır ve altının TL fiyatı her gün değişir. Yalnız TL'ye bakan bir kuyumcu, altın fiyatı yükseldiğinde kasasında daha çok para görür. Oysa sattığı altının yerine yenisini koymak için de daha çok para ödeyecektir. Fiyat düştüğünde tersi olur.

Bu yüzden işletmeler iki defter tutar: TL kasa (nakit giriş-çıkış, gider, vergi) ve gram has kasa (işletmenin elindeki saf altın). Her satış, alış, taklas ve eritme iki deftere ayrı ayrı yazılır. Ay sonunda gram has bakiyesi arttıysa işletme altın olarak büyümüştür. Azaldıysa TL kasası dolu görünse bile stoğunu eritiyordur. Bu yöntem paralel defter yazısında anlatılıyor; has altın hesabı da bu defterin temelidir.

Örnek: bir bilezik satışında kazanç nerede?

Aşağıdaki tutarlar yalnız hesabı göstermek içindir, piyasa verisi değildir. Gram has fiyatı 4.500 TL varsayılmıştır.

• Ürün: 10 gram 22 ayar bilezik (916 milyem)
• Gram has: 10 × 916 ÷ 1000 = 9,16 gram
• Saf altın değeri: 9,16 × 4.500 = 41.220 TL
• İşçilik: 1.500 TL, kâr payı: 1.000 TL
• Satış fiyatı: 43.720 TL

Bu satıştan kasaya giren 43.720 TL'nin 41.220 TL'si, satılan 9,16 gram hasın yerine konacak paradır. İşletmenin gerçek brüt kazancı 2.500 TL'dir. KDV, personel primi ve o ürünün üretim firesi de bu tutarın içinden düşülür. Aynı gün gram has fiyatı yükselir ve kuyumcu stoğunu yenilemekte geç kalırsa, 2.500 TL'lik kazancın bir kısmı yeni altın alırken geri gider.

Bir kuyumcu ayda ne kadar kazanır?

Bu sorunun herkese uyan tek bir cevabı yok. Bunun nedeni gelir karmasıdır: sarrafiye ağırlıklı çalışan bir dükkânın cirosu yüksek, birim kazancı düşüktür. Atölyeli ve işçilikli ürün satan bir dükkânın cirosu daha düşük olabilir ama satış başına kazancı daha yüksektir. Kamuya açık, güvenilir bir "ortalama kuyumcu kazancı" verisi de bulunmuyor. Sizin dükkânınız için doğru cevap şu üç sayıdan çıkar:

1. Ay içinde satılan ürünlerin toplam işçilik ve kâr payı, artı alış-satış farkı, artı atölye geliri
2. Eksi fire, personel, kira, sigorta ve diğer giderler
3. Ay başı ile ay sonu gram has bakiyesi arasındaki fark

İlk ikisi TL kazancı, üçüncüsü altın olarak büyüyüp büyümediğinizi gösterir. İkisi birlikte okunmadan "bu ay kazandık" demek yanıltıcı olabilir.

Hangi ürün gerçekten kazandırıyor?

Ciro ile kâr çoğu zaman aynı ürünlerden gelmez. Sarrafiye ciroyu büyütür, işçilikli ürün ve atölye işi kazancı büyütür. Ürün, kategori ve şube bazında işçilik ile has bedelini ayrıştıran bir rapor olmadan bu ayrım gözle yapılamaz. KuyumHub'daki kâr analizi bu kırılımı verir: hangi parçanın kazandırdığını, hangisinin yalnız ciro yaptığını aynı ekranda gösterir.

Sık sorulan sorular